onama1

Rođendan Poljoprivrednog dobra “Semberija” u Novom Selu kod Bijeljine je 4. septembra, jer je na taj dan 1946. godine u tek oslobođenoj zemlji, Vlada tadašnje Narodne Republike Bosne i Hercegovine donijela odluku da u bijeljinskom prigradskom naselju Novo Selo, na napuštenoj imovini njegovih predratnih stanovnika njemačke nacionalnosti, osnuje imanje koje će proizvoditi najkvalitetnije sorte bilja i uzgajati rasnu stoku. I nije slučajno u Novom Selu osnovano poljoprivredno dobro. Plodna i blagotvorna ravnica Semberija, po kojoj je nešto kasnije imanje dobilo ime, uvijek je bila najznačajnije agrarno područje u Bosni i Hercegovini. Ova ravnica bila je i ostala hraniteljica i u njoj su rasle najbolje sorte žitarica – pšenica, ječam, raž, proso, zob i kukuruz.

Priča o Poljoprivrednom dobru “Semberija” slična je pričama o nastanku i razvoju brojnih preduzeća ovog tipa, ali se ipak po mnogo čemu izdvaja iz tog miljea, jer kazuje kako ujedinjene-ideje, inicijative, entuzijazam, struka i nauka-kojih nikad na ovom imanju nije nedostajalo, mogu da ostvare nešto što se zove uzorno poljoprivredno gazdinstvo i da se potom, kao jedinstvena snaga usmjeri ka jednom cilju-napretku.

Osnivanje Državnog poljoprivrednog dobra u Novom Selu, naselje je pod imenom Frnac Jozef Feld osnovala Austro-Ugarska Monarhija 1882. godine i naselila njemačko stanovništvo. U vrijeme Kraljevine Jugoslavije zvalo se prvo Novo Selo, a ubrzo Petrovo polje – po kralju Petru Prvom Karađorđeviću. Poslije Drugog svjetskog rata dobija sadašnji naziv-Novo Selo. Odlaskom 1942. godine njegovih stanovnika, građana njemačke nacionalnosti (folks dojčera) iz Novog Sela i Jugoslavije uopšte, ostalo je veliko obradivo poljoprivredno zemljište, objekti infrastruktura, stoka i mehanizacija i ono je primjenom Zakona o agraru iz 1945. godine postalo opšte društvena imovina. Novo Selo je imalo najplodnije ravničarsko zemljište, izuzetno povoljne klimatske uslove za proizvodnju svih vrsta poljoprivrednih kultura i stoke i uz to iskustvo u obradi zemljišta u svim susjedim selima: Popovima, Amajlijama, Dvorovima, Brocu, Batkoviću, Patkovači i drugim.

Proizvodnja na državnom poljoprivrednom dobru počela je veoma skromno. U jesen 1946. godine, kada je imanje osnovano, radilo se na uređenju naselja, prikupljanju poljoprivrednog oruđa, alatki i mehanizacije, te stoke i drugih sredstava kako bi se stvorili uslovi za proljetnu sjetvu 1947. godine. Savremenici stvaranja poljoprivrednog dobra u Novom Selu tvrde da je prve godine postojanja bilo dvadeset pari radnih konja, jedan dotrajali traktor i mali broj najprostijih priključnih i vučnih mašina.

Radnike i rukovodstvo Državnog poljoprivrednog dobra Novo Selo pratile su (kao i sada) elementarne nepogode, najčešće poplave njiva pored Save i Drine. Nevolje sa poplavama u Semberiji prestale su tek nakon izgradnje velikog odbrambenog nasipa pored Save od Crnjelova do Rače pored Drine kroz Balatun, a konačno nakon obimnih radova na melioraciji Semberije i uređenju obradivog zemljišta.

Godine 1948. Državnom poljoprivrednom dobru u Novom Selu pripojeno je 100 hektara obradivog zemljišta u Branjevu, opština Zvornik. Posjed DPD Novo Selo se uvećava i naredne 1949. godine za 410 hektara u Batkoviću, pa je tako njegov posjed krajem te godine bio 1300 hektara oranica. Razvoj stočarske proizvodnje odvijao se uporedo sa ratarskom i ova dva segmenta DPD u Novom Selu su se dopunjavala.

Uvećavanje zemljišnog posjeda nastavlja se sve do 1952. godine, jer je provođena arondacija na području Novog Sela i Batkovića. Cilj te akcije je da se kompletiranjem zemljišta zasnuje visoko produktivna proizvodnja hrane primjenjujući najsavremeniju agrotehniku i mehanizaciju. U to vrijeme u Novo Selo stižu i prvi traktori gusjeničari koji još više unapređuju i osavremenjavaju obradu zemljišta.

Dolaskom mehanizacije i prelaskom sa ekstenzivne na intenzivnu proizvodnju Poljoprivredno dobro u Novom Selu postaje uzoran kolektiv ne samo u republici Bosni i Hercegovini već u Jugoslaviji. Pedesetih godina prošlog vijeka počinje, kako neki savremenici imanja u Novom Selu tvrde, revolucija u agraru, jer se zasijavaju nove visokorodne sorte italijanskih pšenica “sampastore” i “produktore”, te američkih hibrida kukuruza “nebraska” i “viskonsin”. Počinje i upotreba mineralnih đubriva, najprije pojedinačnih komponenata, a kasnije i kombinovanih. Značajnu ulogu u tome su imale ogledne površine koje su odmah po osnivanju imanja dobile značajno mjesto u ratarstvu, ne samo u DPD Novo Selo nego i u poljoprivredi Semberije, Posavine, Mačve i drugih područja. U stočarstvu u ovom period nastojalo se da se stvori zdrava matična stada goveda i svinja. U govedarstvu imanje se opredijelilo za simentalsku rasu, jer ona odgovara klimatskim uslovima Novog Sela i Semberije, podesna je za ishranu, a osim velikih količina mlijeka daje dobro meso i podmladak. Pri nabavci novih goveda vodilo se dosta računa i u Novo Selo nije došlo nijedno grlo bez pedigrea. Iz uvoza su stizale steone junice znalački odabrane i počeo je uzgoj na vlastitoj farmi. Uspjeh nije izostao. Ubrzo se po čitavoj Jugoslaviji pročulo zdravo i kvalitetno stado simentalaca u Novom Selu. Slično je bilo i u svinjarstvu. Uporedo sa nabavkom steonih junica za farmu goveda uvožene su bijele svinje rase “landras”. I ova rasa nije slučajno odabrana jer, kao i simentalac u govedarstvu, tako i landras u svinjarstvu odgovara i podneblju, a i potrebama uzgajivača. I u stočarstvu je, kao i u ratarstvu, presudna bila riječ nauke, pa rezultati nisu izostali.

Početkom šeste decenije dvadesetog vijeka počelo je intezivnije okrupnjavanje obradivog poljoprivrednog zemljišta na Obriježi, u Zagonima, Suvom Polju, i Novom Selu. Tom prilikom otkupljeno je 1000 hektara njiva i sve je to plaćeno vlastitim sredstvima. Za nove površine treba i savremena mehanizacija, pa u Novo Selo i ostale organizacione cjeline stižu kombajni, berači kukuruza i druga najsavremenija poljoprivredna mehanizacija. To je period kada Novo Selo krupnim koracima ide ka gigantu u agraru. Počinje i redovna upotreba kombinovanih mineralnih djubriva i hemijskih sredstava za zaštitu bilja. Poljoprivredno dobro 1966. godine posjećuje predsjednik SFRJ Saveza komunista Jugoslavije Josip Broz Tito sa najvišim državnim, vojnim i političkim rukovodiocima Zemlje i Bosne i Hercegovine. Pripajanje Zemljoradničke zadruge “Dvorovi” u PD u Novom Selu 1968. godine bilo je od ogromnog značaja za dalji razvoj ovog kolektiva, jer je posjed uvećan za 400 hektara najplodnije semberske zemlje u neposrednoj blizini Novog Sela. Proces integracije je te godine nastavljen i ulaskom Sjemenskog preduzeća “Sjeme” iz Bijeljine u okviru PD Novo Selo. “Sjeme” je imalo veliku sušaru za kukuruz i 200 tona sjemenskih proizvoda. Pripajanjem ZZ “Dvorovi” i SP “Sjeme” zaokružena je cjelina koja omogućava uspješnu ratarsku proizvodnju brojnih kultura i njihovo skladištenje, te stvaranje vlastite sirovinske baze, što je od presudnog značaja za Novo Selo. Krajem 1968. godine u PD u Novom Selu ima 3000 hektara plodnih oranica što daje osnov za unapređenje stočarske proizvodnje. O uspješnoj saradnji sa naučnim institucijama svjedoči i stalna veza sa tri fakulteta( Banjaluka, Beograd i Novi Sad) i više naučnih institucija. Osnovni zadaci i funkcija istraživačko-razvojne djelatnosti Poljoprivrednog dobra u Novom Selu od njegovog osnivanja bila je izrada, primjena i kontrola sprovođenja tehnologije ratarsko-povrtlarske proizvodnje po linijama proizvodnje, stručna kontrola i zdravstveni pregledi zasnovane sjemenske proizvdnje za vlastite potrebe i za druge naručioce, laboratorijsko utvrđivanje kvaliteta sjemenske robe i realizacija programa istraživanja za vlastite potrebe kao i za potrebe drugih naučnih institucija.

Od 1970. godine Poljoprivredno dobro je u stalnim transformacijama. Počelo je 1970. godine kada se Poljoprivredno dobro iz Novog Sela integriše sa Prehrambenom industrijom “Sava” i Trgovačkom organizacijom iz Bijeljine i time je stvoren Poljoprivredno-industrijski kombinat “Semberija”. Ova integracija ne daje očekivane rezultate i, kako je to bivalo, u centralizovanom ekonomskom sistemu SFRJ, nakon dvije godine, tačnije 1972. godine PIK “Semberija” se dezintegriše i poljoprivredno dobro iz Novog Sela ponovo posluje samostalno. PD “Semberija” je sve do 1977. godine privređivala kao samostalna radna organizacija, ali usvajanjem Zakona o udruženom radu (ZUR-a) PD “Semberija” se transformiše u tri osnovne organizacije udruženog rada (OOUR-a), i to “Ratarstvo”, “Stočarstvo” i “Remont” , te radnom zajednicom koja je obavljala zajedničke poslove za tri OOUR-a.

Od 1880. do 1990. godine Poljoprivredno dobro “Semberija” bavi se aktivnostima koje su bile predviđene planskim dokumentima imanja, opštine i republike, pa je, radi uređenja vlastitog zemljišta 1982. godine formirana Osnovna organizacija udruženog rada “Hidromelioracija”. Ekipa koja je radila na hidromelioracijama prvenstveno je imala zadatak da reguliše režim suvišnih voda koje su od osnivanja Poljoprivrednog dobra u Novom Selu pravile teškoće i bile limitirajući faktor u postizanju visokih prinosa. Ovaj posao trajao je punih 10 godina, a u njegovoj realizaciji bili su angažovani mnogi subjekti- počev od Vlade Bosne i Hercegovine, UPI-a, opštine Bijeljina, pa do OOUR-a. U 1986. godini, kako stoji u dokumentima PD “Semberija”- Na bazi sagledavanja života i rada po ZUR-u (Zakona o udruženom radu) donesena je odluka o ukidanju OOUR-a i stvaranju jedinstvene Radne organizacije Poljoprivredno dobro “Semberija” . Ovim su ukinuti “Ratarstvo”, “Stočarstvo” , “Remont” i “Zajedničke službe” ali su ostali u novom obliku organizovanja kao radne ili ekonomske jedinice. Godinu dana kasnije u opštini Bijeljina formira se Radna organizacija “Agrosemberija” koja objedinjava proizvodnju i preradu poljoprivrednih proizvoda na području Semberije. U ovom procesu, Poljoprivredno dobro “Semberija” transformiše se u jednu od OOUR-a u sastavu RO “ASB”.

U RO “ASB” osim PD “Semberija” bile su osnovne organizacije udruženog rada “Klaonica”, “Sava” i “Žitopromet” iz Bijeljine te “Semberka” iz Janje i osnovne organizacije kooperanata u većim semberskim selima. Radna organizacija “Agrosemberija”, s obzirom da je bila preglomazan kolektiv, trajala je nešto više od godinu dana i krajem 1988. godine “Agrosemberija” se izdvaja iz sistema UPI a pošto naredne godine stupa na snagu zakon o preduzećima, njeni OOUR-i se transformišu u društvena preduzeća ( PD “Semberija”, “Žitopromet”, “Semberka”, “Klaonica”, “Sava”) . Poljoprivredno dobro “Seberija” 22. septembra 1989. godine zvanično postaje Društveno preduzeće Poljoprivredno dobro “Semberija” u Novom Selu u čiji sastav ulazi i preostali dio ljudstva i zemljišta Poljoprivrednog zavoda.

Poslednja dekada XX vijeka u razvoju Poljoprivrednog dobra “Semberija” u Novom Selu bila je najneizvjesnija, najtragičnija i najrizičnija. Bio je rat od 1992. do 1995. godine. Sve to vrijeme na imanju se radilo po ratnim planovima proizvodnje koji se, po obimu radova, nije mnogo razlikovao od mirnodopskih. Ipak, najteže je bilo obezbjeđivati repromaterijal i gorivo jer je ovo područje bilo pod blokadama, sankcijama, i drugim vidovima pritisaka. Problemi u poljoprivredi Republike Srpske u poratnom periodu bili su skoro isti kao i oni u vrijeme rata- nedostatak obrtnih sredstava, visoke kamatne stope, smanjenje investicija, otežana nabavka repromaterijala zbog ograničavajućih zakonskih propisa i slično. Sve se drastično odražavalo na poslovanje i proizvodnju hrane u PD “Semberija”. Uslovi poslovanja u 1990. godini bili su skoro istovjetni kao i u svim poratnim godinama. Obradive površine su sve više smanjivane, pa su se počeli gasiti i pogoni u Patkovači, Čađavici i Crnjelovu. Biljna proizvodnja se odvijala u Novom Selu, Batkoviću i Obriježi na 3999 hektara.

Od početka 21. vijeka pa sve do danas, PD “Semberiju” su pratile mnoge elementarne nepogode, kao što su suše i poplave. Poplave su Semberiju zahvatile prvo 2010. godine, a onda i 2014. godine kada je poplavljen i veći dio Republike Srpske. U tim velikim poplavama probijen je naspi na rijeci Savi i tom prilikom poplavljen je kompletan pogon u Batkoviću zajedno sa obradivim površinama. Rijeka Drina, kanal Dašnica i rijeka Sava su se izlile i sastavile u Semberiji, 70% Semberije je bilo pod vodom. Velike štete su bile na objektima, uništena je sva poljoprivreda u ravnici i veliki broj životinja je uginuo.

Sada Poljoprivredno dobro raspolaže sa 2546 hektara koja se nalaze na četiri lokaliteta: Novo Selo, Batković, Velino Selo i Obrijež. Upravni odbor PD “Semberija” je donio odluku o pretvaranju poreskog duga ovog preduzeća u vlasnički udio RS. Vlada RS na ovaj način postaje većinski vlasnik akcija u našem preduzeću. Konverzija poreskog duga u akcije realizovana je 2014. godine. Te iste godine preduzeće je otvorilo i maloprodajni objekat “Semberska mesnica”, gdje vrši prodaju svinjskog i juećeg mesa.

Od IRB-a smo dobili namjenski kredit za izgradnju nove staje, nabavku mehanizacije i kupovinu steonih junica. Junice su nabaljene i stigle iz Njemačke 2015. godine, gdje su tom prilikom smještene u novoizgrađenu štalu.

U ovoj 2016. godini Poljoprivredno dobro “Semberija” donjelo je odluku o prodaji dvije nekretnine, magacina „Sjeme“ sa zemljištem površine 12.781 metara kvadratnih i farme “Obrijež” sa zemljištem ukupne površine 61.223 metara kvadratnih i objektima.